Aid Transparency Index 2013 opublikowany. Słabe noty dla Polski

25.10.2013

Wczoraj miało miejsce jedno z najważniejszych wydarzeń dotyczących przejrzystości pomocy rozwojowej - w Brookings Institution w Waszyngtonie odbyła się prezentacja tegorocznego raportu Aid Transparency Index. Wśród badanych instytucji pomocowych polskie MSZ zajęło 57. miejsce na 67 sklasyfikowanych podmiotów, uzyskując ogólną notę "very poor".

Raport Aid Transparency Index (ATI) ocenia standard przestrzegania zasady przejrzystości pomocy rozwojowej wśród głównych światowych donorów i instytucji pomocowych. Indeks ocenia nie tylko dostęp do informacji, ale także sposób jej prezentacji. Przykładowo, jeśli donor publikuje budżet w formacie pdf, odznacza się większą transparentnością niż donor, który w ogóle takiego budżetu nie publikuje. Jednak taka informacja ma ograniczoną użyteczność, ponieważ informacje umieszczone w formacie pdf utrudniają analizę i dalsze wykorzystanie umieszczonych danych. 

Wśród ocenianych w raporcie instytucji znajdują się najwięksi donorzy, którzy zobowiązali się do wdrożenia standardów International Aid Transparency Initiative (IATI). IATI to dobrowolna, między-sektorowa inicjatywa włączająca donorów, kraje partnerskie i organizacje pozarządowe do publikacji danych o finansowaniu pomocy i współpracy rozwojowej w ramach jednego, przejrzystego systemu. Zdaniem wielu organizacji - w tym Grupy Zagranica - przejrzystość działań państwa stanowi jeden z fundamentów skuteczności polskiej pomocy rozwojowej, będąc jednocześnie obowiązkiem wobec podatników, którzy ją finansują. 

Polska nie jest sygnatariuszem IATI, ale zobowiązana do realizacji postanowień zawartych podczas Forum Wysokiego Szczebla nt. Skuteczności Pomocy w Busan w 2011 roku, gdzie standard IATI został szczególnie uwzględniony. Niestety do dziś Polska nie posiada konkretnego planu wdrożenia zasad przejrzystości i obecnie wytyczne te są realizowanie niekompletnie i na stosunkowo niskim poziomie. 

Pewną nadzieję na zmianę daje uczestnictwo Polski w projekcie skierowanym do nowych krajów członkowskich, którego celem jest usprawnienie krajowych systemów do raportowania ODA. Nowa baza danych projektów rozwojowych, zawierająca więcej informacji na temat działań pomocowych finansowanych w ramach Polskiej Pmocy, jest obecnie w fazie rozwoju. Grupa Zagranica ma również nadzieję, że przystąpienie Polski do DAC OECD przyspieszy prace resortu nad poprawą przejrzystości wydatkowania środków publicznych na pomoc rozwojową.

Zdaniem organizacji pozarządowych opinia publiczna powinna mieć dostęp do informacji dotyczących wydatków na pomoc rozwojową. W pełni dostępne powinny być informacje m.in. o celach projektów, kwotach wsparcia, organizacjach realizujących projekty. Dotyczy to zdecydowanej większości projektów pomocy rozwojowej. Wyjątkowo powinny być traktowane informacje o projektach w tzw. krajach wrażliwych, w których istnieją podejrzenia, że łamane są prawa człowieka oraz/lub w znacznym stopniu ograniczona jest wolność obywatelska (więcej o tzw. krajach wrażliwych...).  

Wyniki raportu można zobaczyć pod adresem: http://ati.publishwhatyoufund.org/index-2013/results/

Wyniki ATI dla Polski: http://ati.publishwhatyoufund.org/donor/poland/

Globalne partnerstwo zawarte podczas HLF4 w Busan: http://www.effectivecooperation.org/