Czy wola polityczna wystarczy? Relacja z seminarium "Democracy and development in EU external relations"

24.11.2011

Podczas seminarium zorganizowanego wspólnie przez Grupę Zagranica, Instytut Spraw Publicznych oraz grupę robocza EPAN (Enlargement, Pre-Accession and  Neighbourhood) europejskiej platformy CONCORD, dyskutowaliśmy o wpływie i zależnościach polityki sąsiedztwa UE i polityki rozwojowej Wspólnoty. Panelistów pytaliśmy między innymi o to, jakie są główne trendy w polityce Unii Europejskiej łączące współpracę rozwojową i wspieranie demokracji? Dyskutowaliśmy również o konsekwencjach tzw. Arabskiej Wiosny dla polityki UE w relacjach z krajami sąsiedzkimi, a także o tym jakie zmiany w Polityce Sąsiedztwa powinny być wdrożone aby sprzyjać pokojowym zmianom demokratycznym.

Gośćmi pierwszego panelu „Democracy Support and Development Cooperation in EU policy” byli Paweł Bagiński z Fundacji Stefana Batorego, Jan Hofmokl z kancelarii prezesa Rady Ministrów, Elena Fanetti z European Center for development Policy Management. Paweł Bagiński przedstawił różnice i punkty wspólne obu polityk w kontekście dwóch wydanych w tym roku dokumentów: Agenda for Change dotyczącego polityki rozwojowej oraz Neighbourhood Civil Society Facility dotyczącego Polityki Sąsiedztwa. Następnie pojawiła się, przedstawiona przez Jana Hofmokla teza, że wbrew szerokiej krytyce w kontekście tzw. Arabskiej Wiosny, europejska Polityka Sąsiedztwa sprostała wyzwaniom w krajach arabskich, mimo braku stałego i strukturalnego wsparcia państw członkowskich. Elena Fanetti zwróciła uwagę na kwestię nieadekwatnych zachęt (np. dodatkowe finansowanie) i warunkowości w polityce rozwojowej. Powyższe praktyki okazują się nieefektywne z punktu widzenia celów rozwojowych. W ramach panelu zostały omówione również dwa narzędzia polityki rozwojowej. Alexandra Nerisanu przedstawiła unijny Instrument Wspierania Społeczeństwa Obywatelskiego (Civil Society Facility), wykorzystywany dotychczas na Bałkanach, który będzie powielony w całym regionie sąsiedztwa. Z kolei Monika Hellmeyer z London School of Economicc omówiła pomysły na wykorzystanie w polityce rozwojowej European Transition Compendium, czyli zbioru dobrych praktyk i doświadczeń w zakresie transformacji z nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej.

Gośćmi drugiego panelu dyskusyjnego „European Endowment for Democracy” byili Jacek Kucharczyk z Instytutu Spraw Publicznych, Zuzanna Kierzkowska z Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Pirkka Tapiola z European External Action Service. Zdaniem Jacka Kucharczyka Arabska Wiosna sprawiła, że powstała przestrzeń do działań wspierających demokrację. Podczas dyskusji omówiono warunki jaki powinien spełnić Europejski Fundusz na rzecz Demokracji. Jednym  z nich jest interaktywność, co ujawnia się między innymi w wykorzystaniu Internetu oraz mediów społecznościowych w działaniach prodemokratycznych. Konieczne jest również stworzenie lokalnych biur EDD na miejscu, aby możliwie zbliżyć i dostosować projekty do ich odbiorców i partnerów. Nie chodzi o zbiurokratyzowane struktury, ale skupienie się na rezultatach zamiast na samym procesie. Istotne jest również możliwie szybkie przyznawanie grantów, aby uniknąć długiego oczekiwania na decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku, a także udzielanie informacji zwrotnej o powodach odrzucenia wniosku. Fundusz traktowany jest jako inwestycja na różnych poziomach. Po pierwsze oznacza inwestowanie w ludzi w krajach jeszcze przed transformacją, aby przygotować zawczasu kadry. Po drugie fundusze przeznaczane będą na tworzenie nowych organizacji (tzw. start up funds), ponieważ te istniejące są w mniejszym lub większym stopniu powiązane z władzami niedemokratycznymi. Po trzecie Fundusz skierowany byłby na pomoc całym instytucjom, a nie tylko na finansowanie konkretnych projektów. Dzięki temu konkretne grupy i instytucje mogą przygotować odpowiednie środowisko do zmian.

Seminarium stanowiło preludium do międzynarodowej konferencji „Democracy & Development”, która odbędzie 30 listopada 2011 w Warszawie. Szczególnymi gośćmi konferencji będą liderzy organizacji społeczeństwa obywatelskiego z tych krajów. Wspólnie zastanawiać się będziemy w jakich obszarach możemy podjąć współpracę i wzmocnić zmiany społeczne, polityczne i gospodarcze zachodzące obecnie w Afryce Północnej i krajach Bliskiego Wschodu. Celem konferencji jest także podkreślenie współzależności między demokracją a rozwojem oraz konieczności wprowadzania elementów prodemokratycznych w każdym projekcie współpracy rozwojowej. 

GALERIA