Nowelizacja ustawy o współpracy rozwojowej weszła w życie

21.11.2013

Ustawa o zmianie ustawy o współpracy rozwojowej została opublikowana w dniu 5 listopada 2013 r. i weszła w życie z dniem 20 listopada 2013 r. zgodnie z 14 dniowym vacatio legis.

W maju 2013 roku do Sejmu wpłynął poselski projekt nowelizacji ustawy o współpracy rozwojowej. Dotyczący m.in. rozszerzenia definicji współpracy rozwojowej, zakresu działań Fundacji Solidarności Międzynarodowej i sposobu konsultacji w ramach Rady Programowej Współpracy Rozwojowej. Już na pierwszym czytaniu podczas posiedzenia Komisji Spraw Zagranicznych większość poprawek zostało odrzuconych. Do wielu z nich również Grupa Zagranica miała poważne zastrzeżenia.

Przede wszystkim w projekcie nowelizacji pojawiła się propozycja wprowadzenia zapisu, według którego odbiorcami współpracy rozwojowej mogły by być nie tylko państwa rozwijające się, ale i ich społeczeństwa. Poprawka ta została przyjęta. Dokonano również aktualizacji nazwy fundacji wykonującej zadania wynikające z ustawy. Tym samym w dniu 11 października 2013 r. Prezydent RP Bronisław Komorowski podpisał ustawę o zmianie ustawy o współpracy rozwojowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1283).

Jeśli chodzi o funkcjonowanie systemu polskiej pomocy nowelizacja niewiele zmienia. Wciąż do form współpracy rozwojowej ustawa wlicza działalność kredytową oraz operacje na długu krajów partnerskich, podczas gdy od wielu lat zarówno organizacje pozarządowe, jak i Komisja Europejska zaznaczają, że działalność ta nie powinna być przedmiotem pomocy i współpracy rozwojowej oraz pozostaje sprzeczna z ideą pomocy skutecznej. Brakuje również odniesienia do idei spójności polityk na rzecz rozwoju, o co walczyła Grupa Zagranica od wielu lat. Nowelizacja utrzymuje więc stan rzeczy, w którym inne dziedziny polityki polskiej administracji mogą niweczyć skutki współpracy rozwojowej i nie ma legalnej podstawy, by rozpocząć dyskusję na ten temat.

Więcej o stanowisku Grupy Zagranica ws. projektu nowelizacji ustawy tutaj.

Przebieg procesu legislacyjnego nowelizacji tutaj.

Kalendarium legislacji dotyczącej ustawy o współpracy rozwojowej

28 lipca 2011 roku, odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o współpracy rozwojowej, w której określono organizację, zasady i formy współpracy rozwojowej, kierowanej do krajów rozwijających się.

Niecały miesiąc później, 17 i 18 sierpnia odbyło się posiedzenie Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o współpracy rozwojowej. Podczas posiedzenia dyskutowano poprawki do ustawy, wypracowane w trakcie trwających od miesiąca konsultacji z Grupą Zagranica. Większość proponowanych przez organizacje rozwojowe poprawek nie uzyskało pozytywnego głosu posłów i posłanek Sejmu.

Sekretariat GZ, reprezentujący głos organizacji członkowskich podczas obrad Podkomisji i Komisji Spraw Zagranicznych proponował poprawki uwzględniające zapisy dotyczące: spójności polityk na rzecz rozwoju, zwiększenia liczby przedstawicieli organizacji pozarządowych w Radzie Programowej Współpracy Rozwojowej, funkcjonowania Fundacji Solidarności Międzynarodowej jako organizacji regrantingowej, monitorowania i ewaluacji tzw. Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej, czy wreszcie wieloletniego finansowania współpracy rozwojowej. Z wszystkich tych propozycji, jedynie obecność przedstawicieli organizacji pozarządowych w Radzie Programowej Współpracy Rozwojowej nie budziła kontrowersji. Większość poprawek nie została uwzględniona.

19 sierpnia Sejm RP przyjął ustawę o współpracy rozwojowej. Choć z punktu widzenia organizacji rozwojowych ustawa była ledwo zadowalająca, to ustawowa regulacja tego obszaru polityki zagranicznej była bardzo potrzebna i nagląca. 16 września 2011 roku ustawa o współpracy rozwojowej została uchwalona.

Ustawa o pomocy zagranicznej powstawała od ponad siedmiu lat. O konieczności jej uchwalenia przekonywały  polskie organizacje pozarządowe, jak również Departament Współpracy Rozwojowej MSZ. Do najważniejszych pozytywnych zmian, jakie przyniosła ustawa należy zaliczyć: możliwość organizacji wieloletnich projektów pomocowych, które przyczynią się do uzyskania długotrwałych i stabilnych rezultatów, rozdzielenie środków na pomoc rozwojową i humanitarną od pieniędzy na promowanie demokracji w krajach przechodzących transformację ustrojową, przekazanie koordynacji całej pomocy Ministerstwu Spraw Zagranicznych, co zdecydowanie usprawniło możliwość programowania i weryfikowania przyznawania polskich środków, a także przekazanie zadań politycznych Fundacji Solidarności Międzynarodowej, która stanowi agencję koordynującą przyznawanie dotacji w ramach polskiej pomocy.

Ujednolicony tekst ustawy (pdf).