O spójności polityki na rzecz rozwoju - raport europejskiej platformy CONCORD

19.09.2013

Lekceważenie zobowiązań Traktatu Lizbońskiego przez UE kosztuje kraje rozwijające się miliardy dolarów rocznie.

Unikanie płacenia podatków przez firmy europejskie jest problemem zarówno dla Europy, jak i dla krajów rozwijających się. Ze względu na luki w systemie podatkowym oraz oszustwa podatkowe, państwa europejskie tracą nawet bilion euro rocznie a kraje rozwijające się z tych samych powodów ok. 859 miliardów dolarów rocznie. Utracone zyski z podatków od tych przepływów finansowych wynoszą dla państw Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji ok. 100 miliardów dolarów - mniej więcej tyle samo, ile państwa bogate przekazały im w zeszłym roku pomocy rozwojowej. Raport CONCORD-u wskazuje, że najwyższy czas ukrócić nieodpowiedzialne działania biznesu.  Ruch w tym kierunku należy do Unii Europejskiej.

Unia Europejska zawarła w Traktacie Lizbońskim zobowiązanie, że jej poszczególne polityki nie będą kłóciły się z rozwojem krajów globalnego Południa. Polityka podatkowa, która powoduje ogromne straty dla krajów rozwijających się, ilustruje, iż to zobowiązanie nie jest wypełnione. 

“Europa nie może wciąż udzielać pomocy jedną ręką, a odbierać drugą, czego klasycznym przykładem jest polityka podatkowa. Miliardy trafiają do krajów rozwijających się jako pomoc, tylko po to aby wrócić do krajów bogatych przez unikanie opodatkowania. Bilans pokazuje, że najbardziej tracą ubodzy w krajach rozwijających się. Według Komisji Europejskiej unikanie podatków kosztuje samą Unię Europejską bilion euro każdego roku. To musi się skończyć” - mówi Laust Leth Gregersen, szef grupy roboczej CONCORD ds. spójności polityki na rzecz rozwoju.

Raport przedstawia przypadki szokującej niesprawiedliwości podatkowej, np. sytuację Caroline Muchanga handlującej cukrem na targu w Zambii, która w stosunku do swoich dochodów płaci 90-krotnie większy podatek niż największy krajowy producent cukru Zambia Sugar, spółka-córka Associated British Foods.

Aby temu zaradzić, Unia Europejska powinna z większą determinacją dążyć do wprowadzenia światowego systemu automatycznej wymiany informacji podatkowej oraz wymagać od firm sprawozdawczości z podziałem na kraje. Rozwiązania takie już działają w ramach UE np. na rynku bankowym. Zmiany te są niezbędne, jeśli ma być mowa o spójności polityk UE na rzecz rozwoju.

Czytaj pełny raport CONCORD “Spotlight on Policy Coherence for Development 2013”.

„Warunkiem efektywności polityki współpracy rozwojowej jest jej skoordynowanie z innymi działaniami państwa na arenie międzynarodowej” – mówi Jan Bazyl, dyrektor Grupy Zagranica, polskiej organizacji członkowskiej konfederacji CONCORD.  „Zbyt często polityka rolnicza, handlowa czy też migracyjna stoi w sprzeczności z podstawowym celem współpracy rozwojowej jakim jest redukcja ubóstwa i nierówności oraz ogólna poprawa dobrobytu w skali społeczeństwa. Dotyczy to nie tylko polityki Unii Europejskiej, ale też poszczególnych krajów członkowskich, w tym Polski” – podkreśla.

Rezultaty działań z zakresu współpracy rozwojowej często są udaremniane lub zahamowywane przez takie zjawiska jak: subsydia w rolnictwie, przywileje w handlu międzynarodowym czy też nieprzejrzystość w importowaniu zasobów naturalnych z krajów Południa.

W Traktacie Lizbońskim kraje członkowskie nałożyły na siebie zobowiązanie do minimalizowania przykładów „niespójności polityk”, które wpływają negatywnie na rozwój globalny.  Wiele organizacji zajmujących się rozwojem – w tym Grupa Zagranica – domaga się, aby „spójność polityki na rzecz rozwoju” stało się sposobem myślenia o polityce rozwojowej, podstawą planowania i komponowania wszelkich działań pomocowych. Jeśli wspólnota europejska chce poważnie myśleć o rozwoju, a nie tylko "dostarczać" pomocy rozwojowej lub pomocy humanitarnej, powinna każdorazowo rozważyć jak europejskie polityki dotyczące handlu, inwestycji, migracji, środowiska czy bezpieczeństwa wpływają na globalne Południe.

---------

Skrót informacji zawartych w raporcie:

1. Liczby mówią za siebie: W samym 2010 r. z krajów rozwijających się nielegalnie wyprowadzonych zostało między 859 miliardów and 1,138 miliardów dolarów. Około połowa tej sumy (między 429,5 a 569 miliardów dolarów) jest wynikiem przenoszenia zysków między podmiotami zależnymi do krajów, w których stawki opodatkowania są niższe. Powoduje to utratę przynajmniej 100 miliardów dolarów możliwych wpływów podatkowych w krajach rozwijających się.

2. Konkretny przykład: Caroline Muchanga zajmuje się sprzedażą cukru produkowanego przez Zambia Sugar Plc, największego zambijskiego producenta cukru oraz spółki zależnej brytyjskiego giganta w branży spożywczej, Associated British Foods. W latach 2008-2010 Caroline zapłaciła więcej podatku dochodowego w wartościach absolutnych niż Zambia Sugar, która nie odprowadziła żadnego podatku od dochodów firmy. W latach 2011-2012 firma zapłaciła w wartościach absolutnych nieco więcej, lecz kwota ta stanowiła jedynie 0,5% jej dochodów. W stosunku do swoich dochodów Caroline zapłaciła dziewiędziesięciokrotnie więcej.

3. Co to są nielegalne przepływy finansowe? Na nielegalne przepływy finansowe składają się zarówno dochody z nielegalnej działalności, takiej jak korupcja, defraudacja, handel narkotykami etc., jak również dochody z legalnej działalności, które stają się nielegalne po wyprowadzeniu poza granice państwa w celu uniknięcia mających zastosowanie przepisów, głównie podatkowych.

4. Co to jest Spójność Polityk na rzecz Rozwoju? Spójność Polityk na rzecz Rozwoju zawarta jest w Art. 208 Traktatu Lizbońskiego w brzmieniu: „Przy realizacji polityk, które mogłyby mieć wpływ na kraje rozwijające się, Unia bierze pod uwagę cele współpracy na rzecz rozwoju.” Dla organizacji zrzeszonych w CONCORD oznacza to, iż polityki z dziedziny handlu, finansów, rolnictwa, energetyki, migracji i ochrony klimatu nie mogą mieć negatywnego wpływu na cele współpracy rozwojowej realizowanej przez kraje UE.

5. Co to jest CONCORD? CONCORD to europejska konfederacja organizacji pozarządowych zajmujących się pomocą humanitarną i rozwojową. Tworzy ją 27 krajowych federacji, 18 sieci międzynarodowych i 2 organizacje stowarzyszone, które razem reprezentują ponad 1800 organizacji pozarządowych, wspieranych przez miliony obywateli Unii Europejskiej. CONCORD angażuje się w formułowanie rozwiązań politycznych, prowadząc stały dialog między instytucjami UE a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Strona konfederacji: www.concordeurope.org

6. O Raporcie: “PCD Spotlight Report” opracowywany jest przez przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Poprzednie edycje raportu ukazały się w latach 2009 i 2011. Tegoroczny raport zawiera rozdziały dotyczące sektora finansów, żywności, zmian klimatycznych oraz bogactw naturalnych, a także instytucji i mechanizmów w ramach UE, które wpływają na spójność polityk na rzecz rozwoju.


Najnowszy raport, opublikowany 18 września do ściągnięcia na stronie konfederacji CONCORD.