Raport “AidWatch: Looking to the future, don’t forget the past – aid beyond 2015”

24.11.2015

Najnowszy raport konfederacji CONCORD pokazuje, że działania Unii Europejskiej w zakresie współpracy rozwojowej są znacznie poniżej jej ambicji i deklaracji. Pomimo wielokrotnie powtarzanych obietnic, UE jako całość nie wypełniła swojego zobowiązania do przeznaczenia 0,7% DNB na oficjalną pomoc rozwojową do 2015 roku. Dodatkowo niepokoi coraz silniejszy trend w poszczególnych krajach Unii, aby z część środków z budżetów pomocowych (oficjalnej pomocy rozwojowej) przeznaczać na koszty przyjmowania uchodźców wewnątrz kraju.

Raport “AidWatch: Looking to the future, don’t forget the past – aid beyond 2015” wskazuje, że:

(-) Jako całość UE wydatkowała 0,42% DNB na oficjalną pomoc rozwojową, a tylko 4 z 28 państw członkowskich spełniły cel 0,7% do 2015 roku: Luksemburg, Szwecja, Dania i Wielka Brytania.

(-) Budżet oficjalnej pomocy rozwojowej w coraz większym stopniu jest wykorzystywany do pokrycia kosztów uchodźców. Tylko Luksemburg, Polska i Bułgaria zdecydowały, że nie będą raportować kosztów uchodźców jako ODA.

(-) Tak zwana „pompowana pomoc” krajów członkowskich UE oraz instytucji unijnych sięga 7,1 miliardów Euro w 2014 roku, co stanowi 12% całkowitej ODA.

Obecne budżety krajów UE przeznaczane na pomoc rozwojową są niewystarczające

We wrześniu ONZ przyjęło 17. Celów Zrównoważonego Rozwoju – nową ambitną agendę rozwojową na najbliższe 15 lat. Przeszkodą w jej realizacji może być niewystarczające finansowanie. Dlatego też oczekujemy od poszczególnych donorów, a w szczególności od krajów unijnych, aby stworzyły wewnętrzne wiążące plany dojścia do pułapu 0,33% DNB dla nowych krajów członkowskich i 0,7% dla krajów „starej Unii”. To miało się stać do 2015 roku. Tymczasem Polska na przestrzeni ostatnich 6 lat wydatkuje rocznie na pomoc rozwojową ok. 0,09% DNB, czyli ¼ kwoty, do której się zobowiązała. Oczekujemy od nowego rządu konkretnych działań na rzecz zwiększania wielkości polskiej pomocy rozwojowej – mówi Jan Bazyl, dyrektor Grupy Zagranica, federacji polskich organizacji zaangażowanych we współpracę rozwojową, członka konfederacji CONCORD.

     

Koszty wsparcia uchodźców nie powinny być wliczane do ODA

Bob van Dillen, koordynator zespołu zadaniowego ds. Migracji i Rozwoju CONCORD: Ograniczone zasoby rozwojowe powinny być wykorzystywane do intensywniejszej ochrony międzynarodowej, zwalczania przyczyn przymusowej migracji i inwestowania w rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Pomoc rozwojowa nie powinna być przeznaczana na pokrycie kosztów przyjmowania osób ubiegających się o azyl w Europie, walkę z przemytem ludźmi, ani na wzmacnianie kontroli granic w krajach afrykańskich.

Jeśli trend wykorzystujący pomoc rozwojową do pokrycia kosztów pobytu uchodźców będzie się wzmacniała, wkrótce największym biorcą europejskiej pomocy będzie paradoksalnie Europa. CONCORD stanowczo sprzeciwia się takiemu pomysłowi. Polska – jako jeden z nielicznych krajów, które nie wlicza kosztów uchodźców do raportów ODA – może być przykładem dla innych i stanowczo rekomendować na arenie międzynarodowej oddzielenie tych dwóch działań pomocowych.

Pomoc rozwojowa to nie wszystko

Pomoc rozwojowa nie wzrasta na tyle, aby mogła zapewnić finansowanie rozwoju krajów Południa. Stąd też od kilku lat rosnąca rola i poparcie dla tzw. Domestic Resource Mobilisation, czyli przede wszystkim wsparcia krajów Południa w skutecznym ściąganiu podatków, również od międzynarodowych korporacji, również europejskich.

Efektywna pomoc rozwojowa połączona z rosnącą polityka spójności na rzecz rozwoju w kwestiach podatkowych, może stanowić mocny impuls rozwojowy dla krajów Globalnego Południa. W dłuższej perspektywie, pomoc rozwojowa to tylko jeden trybik w większej maszynie, która zadziała tylko jeśli wszystkie pozostałe części będą sprawne. Plan działań z Addis Abeba przyjęty przez 193 państwa uznał znaczenie efektywnych, progresywnych i sprawiedliwych systemów podatkowych jako narzędzi zwalczania ubóstwa i niesprawiedliwości – Jeroen Kwakkenbos, Eurodad.

Raport “AidWatch: Looking to the future, don’t forget the past – aid beyond 2015” (pdf)

Strona poświęcona informacjom o polskiej współpracy rozwojowej w 2014 roku (pdf)

 

Kontakt dla mediów:

Magdalena Trojanek, Koordynatorka ds. komunikacji, Grupa Zagranica, magdalena.trojanek@zagranica.org.pl, 505-535-094

Dorota Sienkiewicz, Koordynatorka ds. polityki i rzecznictwa CONCORD, Dorota.Sienkiewicz@concordeurope.org  +32 2 743 87 70

 

----

  1. Raport AidWatch jest publikowany corocznie od 2005 roku. Raport stanowi rezultat wspólnej pracy europejskich organizacji rozwojowych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zrzeszonych w konfederacji CONCORD. Jego celem jest monitorowanie wysokości i jakości oficjalnej pomocy rozwojowej, raportowanej przez rządy krajów Unii Europejskiej.

  2. Oficjalna Pomoc Rozwojowa (ang. Official Development Assistance, ODA) to darowizny i pożyczki udzielane krajom rozwijającym się przez oficjalne instytucje rządowe państw–dawców lub organizacje międzynarodowe mające na celu wsparcie rozwoju gospodarczego i dobrobytu w tych krajach. Pomoc rozwojowa może mieć różne formy, np. wsparcia rzeczowego, finansowego albo technicznego.

  3. Globalna agenda rozwojowa 2030 (ang. 2030 Agenda for Sustainable Development) przyjęta została podczas Szczyt Zrównoważonego Rozwoju (25-27 września) i zawiera m.in. 17 Zrównoważonych Celów Rozwoju, które określą światowe ramy dla polityki rozwojowej do roku 2030.

  4. W 2014 roku tylko 4 kraje UE wypełniły zobowiązanie do przekazania 0,7% DNB do 2015 roku: Luksemburg, Szwecja, Dania i Wielka Brytania. Jako całość Unia Europejska jest daleka do wypełnienia swojego zobowiązania, dostarczając 0,42% DNB. W 2013 roku procent ten wynosił 0,43%. W wartościach nominalnych pomoc nieznacznie wzrosła z 58,3 miliardów euro do 56,9 miliardów.

  5. Największy przyrost pomocy rozwojowej odnotowany został w nowych krajach członkowskich: Rumunii (65%), Chorwacji (41%), Estonii (21%), Węgrzech (13%) i Malty (13%).

  6. Największe cięcia: Litwa (-21%), Hiszpania (-20%), Portugalia (-14%), Francja (-14%) i Polska (-7%).

  7. W 2014 roku instytucje europejskie przeznaczyły 12,1 miliarda euro na pomoc rozwojową. To sprawia, że Unia Europejska jest największym donorem. Z tej kwoty 2,1 miliarda to własne zasoby Unii, a resztę stanowią wpłaty krajów członkowskich.

  8. Rzeczywista pomoc (ang. genuine aid) jest obliczana poprzez odjęcie od całkowitej sumy Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA) oszacowanej wysokości pieniędzy przeznaczanych na stypendia, wsparcie uchodźców, redukcję długów oraz tzw. pomoc wiązaną. Te cztery kategorie składają się na tzw. „pomoc pompowaną” (ang. inflated aid), która wg. konfederacji CONCORD nie przyczynia się do jasnych rezultatów rozwojowych.

  9. Polityka Spójności na rzecz Rozwoju (Policy Coherence for Development – PCD) polega na uwzględnianiu celów współpracy rozwojowej w realizacji wszystkich polityki UE, a szczególnie tych, które mogą mieć wpływ na kraje rozwijające się. W praktyce oznacza to przeciwdziałanie negatywnym skutkom europejskich polityk (takich jak np. handlowa, podatkowa czy energetyczna) dla krajów globalnego Południa oraz budowanie pozytywnych synergii pomiędzy tymi obszarami polityki a współpracą rozwojową.