Jaki jest związek między polityką fiskalną a rozwojem?

<< powrót

Brak odpowiednich regulacji finansowych na poziomie międzynarodowym umożliwia firmom unikanie opodatkowania w krajach globalnego Południa, co naraża te kraje na utratę znaczących wpływów budżetowych.

Obejrzyj film Action Aid "Dlaczego potrzebujemy pomocy rozwojowej i sprawiedliwości podatkowej?"

Dla realizacji każdej strategii rozwojowej potrzebne są fundusze. Mogą one pochodzić z wielu źródeł: krajowych lub zagranicznych, publicznych lub prywatnych. Wykorzystanie krajowych źródeł finansowania zmniejsza ryzyko uzależnienia od pomocy zagranicznej. Poza tym sprawia, że dany kraj ma większą kontrolę nad strategią rozwojową, co zgadza się z zasadą własności koncepcji rozwoju (ang. ownership). Fundusze publiczne są kluczowe dla rozwoju, ponieważ w większym stopniu przyczyniają się do redukcji ubóstwa i wykluczenia w społeczeństwie - to państwo finansuje bowiem m.in. edukację podstawową oraz opiekę zdrowotną. Niestety państwa globalnego Południa często mają trudności z pozyskaniem wpływów podatkowych do swoich budżetów, a wynika to głównie z unikania opodatkowania przez duże i dochodowe firmy działające na ich terytorium, zwłaszcza międzynarodowe korporacje.

Między 800 mld a 1 100 mld dolarów wyprowadzane jest co roku nielegalnie z krajów rozwijających się. Firmy m.in. przerzucają zyski do spółek-sióstr zarejestrowanych w rajach podatkowych, zaniżają faktury na eksportowane dobra, dokonują nieudokumentowanych transferów finansowych. Gdyby pieniądze te poddane były właściwemu opodatkowaniu, kraje globalnego Południa zyskałyby ok. 100 mld dolarów rocznie, co niemal odpowiada sumie oficjalnej pomocy rozwojowej, jaką otrzymują od krajów bogatych.

Istnieje wiele możliwych regulacji dot. przejrzystości, które Unia Europejska mogłaby wprowadzić, aby wesprzeć kraje rozwijające się w ich staraniach o sprawiedliwość podatkową. W ramach UE funkcjonuje między urzędami skarbowymi system automatycznej wymiany informacji podatkowej – podobne rozwiązanie na poziomie międzynarodowym pomogło by władzom w krajach rozwijających się egzekwować należne podatki od firm. Organizacje pozarządowe, a także Bank Światowy, postulują, aby publikowane przez firmy sprawozdania finansowe nie mogły ograniczać się do ogólnych sum, ale musiały wyszczególniać wyniki firmy w poszczególnych krajach (tzw. country-by-country reporting). Rozwiązanie takie funkcjonuje już w odniesieniu do obecnych na rynku europejskim firm zaangażowanych w eksploatację surowców oraz lasów pierwotnych na świecie. Korzystne byłoby również wprowadzenie formalnej definicji raju podatkowego i nałożenie obostrzeń na przepływy finansowe między UE a rajami podatkowymi, co stanowiłoby krok w kierunku ukrócenia działalności rajów podatkowych w ogóle.

Inną dziedziną, w której UE może ułatwić krajom rozwijającym się walkę z nielegalnymi przepływami finansowymi, są regulacje dot. prania pieniędzy. Aby prowadzić śledztwo w sprawie prania pieniędzy konieczne jest stwierdzenie, że przedmiotowe pieniądze pochodzą z przestępstwa. Dlatego UE powinna uznać unikanie podatków w krajach rozwijających się za przestępstwo, aby móc wszcząć postępowanie wobec nielegalnych przepływów finansowych z tych krajów. Poza tym prawo UE wciąż umożliwia przestępcom ukrywanie swojej tożsamości za anonimowymi bytami prawnymi. Wymóg identyfikacji rzeczywistych beneficjentów utrudniłby znacznie ukrywanie dochodów przed opodatkowaniem.