Jakie miejsce ma PCD w Unii Europejskiej?

<< powrót

Unia Europejska promuje prawa człowieka na świecie i pragnie bronić ich tam, gdzie są łamane. Właściwe wydaje się więc, aby również w stosunku do swoich polityk sektorowych przyjęła proponowane przez ONZ tzw. podejście zorientowane na prawa człowieka (Human Rights Based Approach, HRBA; czytaj więcej). Należy przyjąć, że Powszechna Deklaracja Praw Człowieka jest aktem nadrzędnym w stosunku do wszelkich aktów prawnych stanowionych na poziomie Unii Europejskiej i żaden z nich nie powinien przeszkadzać w urzeczywistnieniu tych praw dla wszystkich ludzi na świecie.

Na mocy Traktatu Lizbońskiego Unia Europejska uznaje, że spójność polityk na rzecz rozwoju jest konieczna. Odpowiedni zapis znajduje się w Artykule 208 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej: „Przy realizacji polityk, które mogłyby mieć wpływ na kraje rozwijające się, Unia bierze pod uwagę cele współpracy na rzecz rozwoju.”

Również Artykuł 12 Umowy z Kotonu, zawartej z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, zobowiązuje UE do przestrzegania zasad PCD oraz wymaga, aby regulacje z obszaru potencjalnego konfliktu interesów były konsultowane z państwami AKP.

W 2010 r. Komisja Europejska przedstawiła Program Prac w zakresie Spójności Polityki na rzecz Rozwoju na lata 2010-2013, który skoncentrował się na pięciu dziedzinach: handel i finanse, zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo żywnościowe, migracje, bezpieczeństwo.

Mechanizmy, jakie UE może wykorzystać do zapewnienia PCD to m.in.:

  • Oceny wpływu legislacji – dla wielu propozycji prawodawstwa przedkładanych przez KE, a także jej inicjatyw pozaustawodawczych, opracowywane są oceny wpływu (impact assessment).  Zgodnie z wytycznymi, dokumenty takie powinny uwzględniać wpływ proponowanych rozwiązań na kraje trzecie. Niestety wciąż często pomijają one ten aspekt.
  • Sprawozdania - KE publikuje co dwa lata raporty na temat postępu we wprowadzaniu spójności polityk na rzecz rozwoju. (Raport za 2013 r. dostępny na tej stronie.)
  • Stały Sprawozdawca ds. Spójności Polityki na rzecz Rozwoju – stanowisko to zostało ustanowione w maju 2010 r. na mocy rezolucji Parlamentu Europejskiego. Sprawozdawca ten zasiada w parlamentarnym komitecie rozwoju (DEVE) i ma za zadanie dbać o większą współpracę z innymi komitetami, w których toczą się debaty mające znaczenie dla spraw rozwoju oraz ogólnie promować PCD w Parlamencie Europejskim
  • Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (Ombudsman) – niewłaściwe administrowanie, do którego zalicza się brak spójności polityk na rzecz rozwoju, należy do obszaru interwencji rzecznika. Niestety może on odnosić się jedynie do konkretnych przypadków łamania praw podstawowych, a nie ma kompetencji w zakresie ogólnego kształtu polityk sektorowych.

Dodatkowe źródła informacji:

  • Raport Komisji Europejskiej dot. spójności polityki na rzecz rozwoju z uwzględnieniem odpowiedzi poszczególnych krajów członkowskich (2015) na tej stronie.
  • Raport CONCORD nt. spójności polityki UE na rzecz rozwoju dostępny na tej stronie.