Partnerski przegląd edukacji globalnej 2012 - baza materiałów i działań

O przeglądzie

Grupa robocza ds. edukacji globalnej, w koordynacji z Instytutem Globalnej Odpowiedzialności, w marcu i kwietniu 2012 roku przeprowadziła pierwszy partnerski przegląd (ang. peer review) materiałów i działań z zakresu edukacji globalnej. W pilotażu wzięło udział 20 organizacji i instytucji zajmujących się tą tematyką. Przegląd to z jednej strony pierwszy krok w kierunku podnoszenia jakości edukacji globalnej w Polsce, z drugiej – stworzenie przestrzeni stałej współpracy wewnątrz środowiska organizacji pozarządowych i instytucji zajmujących się tą tematyką.

Coraz więcej aktorów i instytucji włącza się w działania z zakresu edukacji globalnej, szkoły coraz częściej włączają treści edukacji globalnej do programów nauczania. Wraz ze wzrostem różnorodności działań edukacyjnych, konieczne jest zwrócenie uwagi na ich jakość. Odpowiadając na ten postulat organizacje działające w Grupie roboczej ds. edukacji globalnej zorganizowały wspólny przegląd materiałów edukacyjnych. Do przeglądu w roli komentatorów zaproszeni zostali również przedstawiciele instytucji i ministerstw (Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych), co pozwoliło na zacieśnienie dotychczasowej współpracy oraz poznanie różnych perspektyw.

Wynikiem przeglądu było wyłonienie dobrych praktyk z następujących trzech obszarów działalności organizacji i instytucji: materiały edukacyjne, akcje i działania kampanijne proponowane różnym grupom, w tym uczniom i uczennicom oraz nauczycielkom i nauczycielom, programy wsparcia dla szkół i nauczycielek/nauczycieli. Dobre praktyki oraz rekomendacje zostały przedyskutowane podczas seminarium podsumowującego „Jak badać jakość w edukacji globalnej?” (zobacz prezentację z seminarium: Dobre praktyki edukacji globalnej).

Kryteria oceny

Szczegółowe kryteria dobrej edukacji globalnej, uwzględniane podczas oceny materiałów, byly ściśle związane z ustaleniami procesu międzysektorowego nt. edukacji globalnej, który odbył się w 2011 roku. Należą do nich między innymi:

1. Celowość i trafność edukacji globalnej (odnosząc się do definicji edukacji globalnej) czyli pogłębianie zrozumienie dla takich zagadnień jak zapewnienie pokoju na świecie, zrównoważony rozwój (w sensie społecznym, gospodarczym, ekologicznym itp.), zapewnienie lepszych warunków życia w krajach globalnego Południa oraz budowanie partnerskich relacji między krajami Południa i Północy (w sferze politycznej, kulturalnej, gospodarczej, społecznej itp.).

2. Kształtowanie umiejętność krytycznego myślenia oraz prowadzenie do zrozumienia procesów oraz współzależności globalnych i ich złożoności.

3. Kształtowanie umiejętności współpracy.

4. Dopasowanie do grupy docelowej - do jej możliwości poznawczych, potrzeb i zainteresowań.

5. Uznawanie godności ludzkiej, równości, szacunku, uczciwości, sprawiedliwości i solidarności jako podstawowej wartości wszystkich przekazów i materiałów edukacyjnych.

6. Unikanie obrazów i wiadomości szerzących stereotypy, wzbudzających sensację oraz prowadzących do dyskryminacji.

7. Upodmiotawianie odbiorców swoich działań czyli włączanie odbiorców w tworzenie, testowanie i ewaluowanie materiałów edukacyjnych.

8. Wzmacnianie w odbiorcach postawy zaangażowania społeczno-politycznego poprzez wskazywanie dostępnych im możliwości działania (na poziomie lokalnym, krajowym, europejskim i globalnym) na rzecz większej sprawiedliwości na świecie.

Uczestnicy i uczestniczki przeglądu wskazywali na liczne korzyści udziału w spotkaniach. Przegląd był niepowtarzalną okazją, aby usłyszeć konstruktywną krytykę swojej pracy, jednocześnie poznając specyfikę pracy i materiałów innych aktorów edukacji globalnej. Z jednej strony, udział w przeglądzie daje wymierne korzyści organizacji, której działania były ocenianie. Z drugiej strony wypracowane rekomendacje mogą posłużyć całemu środowisku - również tym, którzy nie uczestniczyli w przeglądzie – w dążeniu do podnoszenia jakości i skuteczności swoich inicjatyw. Uczestnicy i uczestniczki przeglądu spodziewają się, że następne edycje przeglądu włączać będą kolejnych aktorów edukacji globalnej.

Organizacje, które wzięły udział w przeglądzie oraz zaprezentowały swoje materiały i działania:

Akademia Pedagogiki Specjalnej

Publikacja „Oblicza Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. Materiały do zajęć z edukacji globalnej

Katarzyna Górak-Sosnowska,
Urszula Markowska-Manista (red).

Listopad 2011

Rodzaj: publikacja zawierająca zbiór materiałów pomocniczych przygotowanych w postaci modułów edukacyjnych do zastosowania na lekcjach historii, WOS, geografii i WOK

Grupa docelowa: nauczyciele/nauczycielki gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

Tematyka: 25 modułów, obejmujących państwa Afryki, Azji oraz Ameryki Łacińskiej, oddających specyfikę kultur trzech kontynentów

Cel edukacyjny: wprowadzanie uczniów w tematykę edukacji globalnej i międzykulturowej; zmodyfikowanie stereotypowego i dyskryminującego sposobu postrzegania rzeczywistości społecznej państw Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki poprzez dostarczenie rzetelnej i jednocześnie rzadko spotykanej – pogłębionej wiedzy - oraz umożliwienie nabywania kulturowych kompetencji

Amnesty International

Publikacja „Szanuj moje prawa, szanuj moją godność.  Moduł 1: Ubóstwo i prawa człowieka

„Poradnik dla facylitatorów i facylitatorek.  Przewodnik po strategiach aktywnego uczestnictwa w edukacji praw człowieka”

Materiały powstały w międzynarodowej grupie roboczej trenerów/ek, aktywistów/ek Amnesty International.

Grudzień 2011

Rodzaj: program edukacyjny (ćwiczenia + poradnik)

Grupa docelowa: facylitatorzy i facylitatorki, trenerzy i trenerki

Tematyka: związek między ubóstwem a prawami człowieka

Cel edukacyjny: zwrócenie uwagi na to, jak ludzie żyjący w ubóstwie są marginalizowani w społeczeństwie i jak, w wyniku naruszania praw człowieka odmawia się im godności

Centrum Edukacji Obywatelskiej

Publikacja „Cały świat w klasie”

Jędrzej Witkowski (red.)

Jesień 2011

Rodzaj: ćwiczenia uzupełniające lekcje prowadzone zgodnie z programem nauczania o tematy z zakresu podstawy programowej, które w podręcznikach traktowane są w sposób ogólnikowy lub skrótowy

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki szkół gimnazjalnych

Tematyka: wątki z przedmiotów: historia, geografia, biologia,  wiedza o społeczeństwie, istotne z punktu widzenia edukacji globalnej

Cel edukacyjny: wsparcie realizacji szczegółowych wymagań podstawy programowej

Program „Szkoła pełna zasobów”

Koordynacja: Zuzanna Naruszewicz,
Nina Gałuszka

Rok szkolny 2011/2012

Rodzaj: program wsparcia (warsztaty  dla nauczycieli/nauczycielek, scenariusze zajęć, konsultacje)

Grupa docelowa: nauczyciele/nauczycielki i uczniowie/uczennice gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych z całej Polski, pracownicy oświatowi współpracujący z młodzieżą

Tematyka: gospodarowanie energią i zasobami wodnymi, w kontekście zarówno środowiskowym, jak i gospodarczym oraz kulturowym

Cel edukacyjny: podniesienie kompetencji pedagogicznych, dostarczenie aktualnej wiedzy z tematyki wody i energii, wymiana doświadczeń wśród nauczycieli/ek

Program „Jeden świat – kluby filmowe”

Koordynacja: Gabriela Lipska-Badoti

Rok szkolny 2011/2012

Rodzaj: program wsparcia (dyskusyjne kluby filmowe)

Grupa docelowa: nauczyciele/nauczycielki gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

Tematyka: prawa człowieka, nierówności społeczne, wpływ handlu międzynarodowego na rozwój, zmiany klimatu

Cel edukacyjny: zdobycie aktualnej wiedzy o problemach współczesnego świata, kształcenie odpowiedzialnej postawy i potencjalnego zaangażowania

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej ZNAK

„Globalnie-Odpowiedzialnie.
Materiały dla nauczycieli”

Autorzy i autorki: Magdalena Noszczyk, Anita Ponikło, Tadeusz Szczepaniak, Małgorzata Wojnarowska

Data publikacji: 2011 rok

Rodzaj: scenariusze lekcji

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadpodstawowych

Tematyka: Milenijne Cele Rozwoju, prawa człowieka, bioróżnorodność, zmiany klimatu, woda, odpowiedzialny handel, etyczna moda

Cel edukacyjny: zwiększenie liczby osób świadomych problemów rozwoju na świecie, współzależności pomiędzy społeczeństwami, pokazanie zależności pomiędzy naszymi codziennymi wyborami, a jakością życia ludzi w krajach rozwijających

„Globalnie-Odpowiedzialnie.
Komiks dla młodzieży”

Autorzy i autorki: Anita Ponikło,
Marcin Wierzchowski

Data publikacji: 2011 r.

Rodzaj: komiks

Grupa docelowa: młodzież

Tematyka: produkcja jeansów w Chinach (prawa pracowników, warunki pracy, wynagrodzenie, zarobki pośredników) i problem wody w Afryce, zwłaszcza Subsaharyjskiej

Fundacja Partners Polska

„Wędrująca szkoła”

Autorka: Ilona Iłowiecka- Tańska

Grudzień 2011

 

Rodzaj: poradnik

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki

Tematyka: międzynarodowa współpraca szkół

Cel edukacyjny: zachęcenie nauczycieli i ich uczniów do nawiązania bezpośredniej współpracy z nauczycielami i uczniami szkół z krajów, którym Polska pomaga w ramach współpracy rozwojowej

Film „Szkoła z blachy”

Autorzy i autorki: Katarzyna Tekień, Tomek Michalczewski

Listopad 2010

 

Rodzaj: film, konspekt 90-minutowych zajęć warsztatowych

Grupa docelowa: szkoły ponadpodstawowe, instytucje naukowe oraz organizacje pozarządowe

Tematyka: dostęp do edukacji w jednym ze slumsów w regionie Afryki Wschodniej - Mathare Valley (Nairobi, Kenia)

Cel edukacyjny: zainspirowanie do podjęcia działań na rzecz upowszechniania prawa do edukacji w krajach globalnego Południa

Instytut Globalnej Odpowiedzialności

„Świat na sprzedaż. Zestaw scenariuszy dla gimnazjum na temat zawłaszczania ziemi w krajach globalnego Południa”

Autorzy i autorki: Dorota Moran (IGO), Damien Moran

Listopad 2011

Rodzaj: scenariusze lekcji zgodnie z podstawą programową dla wiedzy o społeczeństwie i godzin wychowawczych

Grupa docelowa:  nauczyciele/nauczycielki gimnazjów

Tematyka: zawłaszczanie ziemi w krajach globalnego Południa

Cel edukacyjny: ukazanie globalnych zależności na przykładzie zjawiska zawłaszczania ziemi w krajach globalnego Południa,  zachęcenie młodzieży do dyskusji na ten temat, osobistego zaangażowania i/lub aktywności obywatelskiej na rzecz większej sprawiedliwości na świecie

Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE)

Projekt „Edukacja globalna w szkolnych projektach edukacyjnych”

Rodzaj: program wsparcia (szkolenia, strona www, konferencja, e-learning, materiały edukacyjne, konkurs)

Grupa docelowa: nauczyciele/nauczycielki

Cel edukacyjny: zwiększenie roli i miejsca edukacji globalnej w szkole zgodnie z założeniami nowej podstawy programowej oraz zaktywizowanie środowiska szkolnego −młodzieży, nauczycieli− w podejmowaniu i realizowaniu projektów w obszarze edukacji globalnej, która jest częścią kształcenia obywatelskiego i wychowania

Polska Akcja Humanitarna (PAH)

Pakiet edukacyjny „Rzeczywistość krajów Południa. Cz. 2 ”

Autorka: Anna Paluszek

Grudzień 2011

Rodzaj: zestaw zdjęć oraz broszura zawierająca przykłady ćwiczeń

Grupa docelowa: edukatorzy/edukatorki

Tematyka: życie codzienne mieszkańców krajów Południa (m. in. Palestyńczyków, Afgańczyków, Benijczyków, Kenijczyków)

Cel edukacyjny: przełamanie stereotypów panujących na temat krajów Południa,  przekazanie wiedzy na temat codziennego życia mieszkańców tych krajów

Szkolenie „Metoda projektu w edukacji globalnej”

Autorka: Dominika Rypa

Rodzaj: program wsparcia (szkolenie)

Grupa docelowa: przedstawiciele i przedstawicielki (nauczyciele i nauczycielki, uczniowie i uczennice) szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Tematyka: metoda projektu w edukacji globalnej

Cel edukacyjny: przygotowanie do prowadzenia akcji w społecznościach lokalnych na temat globalnych współzależności

Polska Zielona Sieć (PZS)

„O odpowiedzialnej produkcji i konsumpcji zasobów leśnych” – publikacja dla nauczycieli w projekcie „Kupuj odpowiedzialnie drewno i papier”

Autorzy i autorki: Andrzej Żwawa, Magdalena Noszczyk, Maria Huma

Grudzień 2011

Rodzaj: pakiet edukacyjny (część edukacyjna, część merytoryczna)

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych

Tematyka: odpowiedzialna produkcja i konsumpcja zasobów leśnych

Cel edukacyjny: zwrócenie uwagi na problemy społeczne i środowiskowe związane z gospodarką leśną oraz z przemysłem drzewno-papierniczym w Polsce i na świecie oraz wskazanie możliwych rozwiązań

Materiały edukacyjne „Dla klimatu przeciw ubóstwu”

Autorka: Małgorzata Świderek

Kwiecień 2011,

Rodzaj: scenariusze lekcyjne.

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki polskich szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.

Tematyka: zmiany klimatu w kontekście ich wpływu na ludzi zamieszkujących kraje najuboższe.

Cel edukacyjny: uwrażliwienie młodzieży szkolnej na problem ubóstwa klimatycznego i motywowanie do podejmowania działań odpowiedzialnych globalnie.

Kampania „Dla klimatu przeciw ubóstwu”

Koordynatorka: Aleksandra Antonowicz

Styczeń 2009 – grudzień 2011

Rodzaj: kampania informacyjno-edukacyjna (szkolenia, wizyty studyjne, reklamy społeczne, materiały informacyjne, spotkania).

Grupa docelowa: dziennikarze i dziennikarki, politycy i polityczki, nauczyciele i nauczycielki, społeczeństwo polskie.

Tematyka: zmiany klimatu w kontekście ich wpływu na ludzi zamieszkujących kraje najuboższe.

Cel edukacyjny: szerzenie świadomości wśród wybranych grup społecznych, na temat dramatycznego i przybierającego na sile wpływu zmian klimatu na życie najbiedniejszych na świecie społeczności, wzmacnianie debaty i zrozumienia dla sytuacji wielu krajów rozwijających się oraz przychylnej atmosfery społecznej dla intensywnych działań politycznych związanych z przeciwdziałaniem zmianom klimatu oraz wsparciem krajów biedniejszych w adaptowaniu się do skutków zmian klimatu.

Salezjański Wolontariat Misyjny „Młodzi Światu”

Projekt „Glocal Tour”

Koordynator: Piotr Olędzki

Marzec 2010 – luty 2013

Rodzaj: kampania edukacyjna (konkursy, e-leraning, wystawa, peer3peer, wizyta studyjna)

Grupa docelowa: nauczyciele i nauczycielki, uczniowie i uczennice

Tematyka: ubóstwo, dostęp do edukacji, zdrowie matek i dzieci, zwalczanie chorób, równość płci oraz idea zrównoważonego rozwoju

Cel edukacyjny: podnoszenie świadomości dotyczącej współzależności i problemów współczesnego świata, zwiększenie aktywności młodzieży poprzez uczestnictwo w innowacyjnych procesach edukacyjnych oraz stworzenie wspólnego podejścia do edukacji globalnej wśród nauczycieli

Park Edukacji Rozwojowej

Koordynatorka: Ewelina Osińska

Od czerwca 2009

Rodzaj: program wsparcia (przestrzeń edukacyjna i warsztaty)

Grupa docelowa: dzieci i młodzież

Tematyka: warunki życia najuboższej ludności w różnych częściach świata

Cel edukacyjny: przekazywanie wiedzy i podnoszenie świadomości na temat różnorodności kulturowej na świecie, problemów globalnych oraz współzależności, jakie występują między krajami Globalnej Północy i Globalnego Południa