Polska współpraca rozwojowa. Raport 2019

Polska cały czas daleko od wypełnienia międzynarodowego zobowiązania odnośnie poziomu Oficjalnej Pomocy Rozwojowej – wskazuje najnowszy raport Grupy Zagranica.

Polska oficjalna pomoc rozwojowa (ODA) wyniosła w 2018 roku 0,14% dochodu narodowego brutto (2,77 mld zł), pozostając na zbliżonym poziomie do roku poprzedniego (0,13%).

Poziom 0,14% ODA/DNB jest znacznie niższy od pułapu 0,33%, który zobowiązaliśmy się osiągnąć najpóźniej do roku 2030 - mówi Jan Bazyl, dyrektor Grupy Zagranica, federacji polskich organizacji pozarządowych zaangażowanych w międzynarodową współpracę rozwojową. Zajmujemy przy tym jedno z ostatnich miejsc w rankingach państw rozwiniętych. Grupa Zagranica niezmiennie od wielu lat apeluje o wzmocnienie globalnego zaangażowania Polski.

Tak jak w latach ubiegłych, większą część oficjalnej pomocy rozwojowej udzielanej przez Polskę w 2018 roku – 1,88 miliarda złotych, czyli 68% całej polskiej pomocy – stanowiły wpłaty do instytucji międzynarodowych, przede wszystkim w ramach obowiązkowej składki do Unii Europejskiej. Z kolei dwustronna pomoc rozwojowa wyniosła 888 milionów złotych.

W ścisłej czołówce największych biorców polskiej pomocy od lat pozostają Ukraina (269 mln PLN) i Białoruś (169 mln PLN). Przy tym największymi wydatkami we współpracy z tymi krajami pozostają koszty kształcenia ukraińskich i białoruskich studentów w Polsce: w wypadku Ukrainy stanowiły one dwie trzecie, a Białorusi – ponad jedną trzecią całej kwoty. Budzi to wątpliwości w odniesieniu do efektywności tak kierowanej pomocy, min. z uwaga na fakt, że środki finansowe ODA de facto zostają w kraju-donora.

Pięć spośród obecnie dwunastu krajów priorytetowych polskiej współpracy rozwojowej to kraje najmniej rozwinięte: Mjanma, Tanzania, Senegal, Uganda i Etiopia. W 2018 roku trafiła do nich mniej ok. 1/3 polskiej pomocy dwustronnej. Istotny wzrost wobec roku poprzedniego (z 6%do 30% dla krajów najmniej rozwiniętych) wynika z udzielonych Tanzanii i Mjanmie tzw. kredytów „wiązanych” przeznaczonych na zakup dóbr i usług z Polski, co - jak wskazuje raport - podraża ich koszt stojąc w sprzeczności z zasadami skutecznego udzielania pomocy.

W 2018 roku na pomoc humanitarną kierowaną głównie do krajów regionu Bliskiego Wschodu przeznaczono 128 mln zł, wobec 174 mln zł. w 2017 (spadek z 21% do 14% dwustronnej pomocy rozwojowej). W skali międzynarodowej Polska nie należy do dużych dawców pomocy humanitarnej. W 2017 roku, kiedy wydatki na ten cel były rekordowo wysokie, nadal wynosiły one np.10-krotnie mniej niż pomoc udzielana przez Szwecję, 40-krotnie mniej niż pomoc udzielana przez Wielką Brytanię.

Raport przygląda się także spójności polskiej ODA z działaniami w zakresie adaptacji i zapobiegania skutkom zmian klimatycznych, które to – według polskiego rządu – stanowią priorytet polskiej pomocy rozwojowej. W polskiej dwustronnej ODA w 2018 roku wydatki na działania projektowe związane  z przystosowaniem się do zmian klimatu lub przeciwdziałaniem ich negatywnym skutkom stanowiły 20% całości (wobec 1% w roku ubiegłym). Decydująca była przy tym wypłata 212 mln zł w ramach kredytu wiązanego na projekty z dziedziny ochrony przeciwpożarowej dla Mjanmy.

W Ministerstwie Spraw Zagranicznych toczą się prace nad projektem nowego Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej na lata 2021-2030. Na potrzeby tego procesu w raporcie Grupy Zagranica zamieszczono teksty zawierające przegląd funkcjonujących w innych krajach systemów instytucjonalnych współpracy rozwojowej. Opracowano także rozdział poświęcony strategiom edukacji globalnej w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej.


 

 

 

Publikacja została wydana w ramach projektu „Coherent Europe for Sustainable Development: Action for Policies that Will Make a Difference”, współfinansowanego ze środków Komisji Europejskiej. Za treści wyrażone w tej publikacji odpowiada wyłącznie Grupa Zagranica. Opinie te w żadnym wypadku nie wyrażają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

Wydanie publikacji i infografik jest częścią projektu współfinansowanego w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autora i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.