Spójna polityka dla rozwoju. Przewodnik

Polska – podobnie jak wiele państw wysoko rozwiniętych – deklaruje wsparcie dla krajów rozwijających się. Zobowiązania te są zapisane nie tylko w licznych porozumieniach międzynarodowych, których stroną jest Polska, ale także na przykład w polskiej Ustawie o współpracy rozwojowej. Polskie wsparcie dla krajów rozwijających się obejmuje głównie składki do budżetu pomocowego Unii Europejskiej i niektórych agend Organizacji Narodów Zjednoczonych, preferencyjne kredyty udzielane tym krajom przez Ministerstwo Finansów oraz projekty rozwojowe realizowane ze środków publicznych przez administrację państwową bezpośrednio lub pośrednio przez polskie organizacje pozarządowe.

W 2015 roku Polska wydała na oficjalną pomoc rozwojową (ang. ODA – Oficial Development Assistance) prawie 1,66 miliarda złotych. Z kolei budżet Unii Europejskiej na ten cel – złożony ze składek państw członkowskich oraz z łącznej sumy „indywidualnych” ODA tych państw – wynosi blisko 58,2 miliardów euro rocznie.

Jednak działania i przepływy finansowe w zakresie pomocy rozwojowej nie są wcale najważniejszym mechanizmem wpływu na sytuację krajów rozwijających się – krajowa i europejska polityka handlowa, inwestycyjna, migracyjna czy energetyczna i klimatyczna mają często dużo większe znaczenie dla tych państw niż przedsięwzięcia stricte pomocowe. Niestety, wiele obszarów tych polityk – na poziomie zarówno Polski, jak i Unii Europejskiej – w obecnym kształcie nie tylko nie służy poprawie sytuacji krajów rozwijających się, ale nawet ją pogarsza, podważając rezultaty i sensowność współpracy rozwojowej. Dbałość o tak zwaną spójność polityki na rzecz rozwoju jest prawnym zobowiązaniem w Unii Europejskiej. Zarówno w Polsce, jak i w Europie podejmuje się coraz więcej inicjatyw i debat w tym zakresie, nadal jednak za mało teoretycznych ustaleń przekłada się na działania praktyczne i rzeczywiste zmiany.

Celem niniejszego przewodnika, opracowanego przez Grupę Zagranica – federację organizacji pozarządowych zaangażowanych w tematykę globalnego rozwoju – jest przybliżenie zagadnienia współpracy rozwojowej i zwrócenie ich uwagi na to, w jaki sposób różne obszary polskiej polityki i zaangażowanie Polski na arenie europejskiej polityki wpływają na sytuację krajów rozwijających się.