Dziś ukazała się 21. edycja raportu AidWatch sieci CONCORD, do której należy Grupa Zagranica. Raport analizuje ilość i jakość unijnej pomocy rozwojowej (ODA) oraz zawiera rekomendacje ws. skutecznego wspierania krajów i społeczeństw najbardziej potrzebujących.
Raport Aid Watch 2026 (ang.) >>>
Tegoroczny raport wskazuje na niepokojący trend: podczas gdy poparcie społeczne dla solidarności międzynarodowej pozostaje wysokie (55% ludzi na świecie wspiera współpracę rozwojową), wielkość europejskiej ODA drastycznie spada.
Główne wnioski z raportu:
- Gwałtowny spadek funduszy ODA: W ujęciu realnym całkowita wartość ODA przekazana przez Unię Europejską spadła o 11,4% (względem roku poprzedniego).
- Jednoczesne cięcia instytucji i państw: Po raz pierwszy od lat wsparcie ze strony instytucji UE nie zrekompensowało cięć w państwach członkowskich. Obie strony zmniejszyły budżety jednocześnie: ODA instytucji UE spadła o 13,8% (najgłębszy spadek od dekady), ODA państw członkowskich spadła o 9,9%.
- Najniższy poziom od lat: Łączny udział ODA w dochodu narodowym brutto (DNB) państw UE spadł do 0,42% – najniższego poziomu od 2018 r. Jedynie trzy kraje (Luksemburg, Szwecja i Dania) osiągnęły lub przekroczyły międzynarodowy cel 0,7% DNB. Większość państw członkowskich pozostaje poniżej progu 0,3%.
Przykłady wybranych państw pokazują, jak prowadzić odpowiedzialną politykę rozwojową:
- Belgia: Konsekwentnie rozwija długofalową, niewiązaną i grantową ODA nastawioną na wsparcie wielostronne, redukcję ubóstwa i pomoc humanitarną.
- Luksemburg: Przeznacza ok. 1% DNB na ODA. Całkowicie wyklucza koszty wsparcia osób uchodźczych z budżetu ODA, finansowanie klimatyczne traktuje jako dodatkowe wobec budżetu rozwojowego, a 100% jego pomocy stanowią bezzwrotne dotacje (granty) oraz pomoc niewiązana.
- Szwecja: Wprowadziła limit wielkości kosztów wsparcia osób uchodźczych, które mogą być wliczane do statystyk ODA – maksymalnie do 8% budżetu ODA
Polska jest jednym z krajów, w których poziom oficjalnej pomocy rozwojowej był niższa w 2025 roku niż w roku poprzednim (-19 %), głównie ze względu na niższy poziom kosztów wsparcia uchodźczyń i uchodźców, które – zgodnie z metodologią DAC OECD – można kwalifikować jako ODA. Polska ODA stanowiła tylko 0,16 % polskiego dochodu narodowego brutto (DNB). To nieznacznie więcej niż w 2021 roku (0,15% ODA/DNB), czyli w roku poprzedzającym inwazję rosyjską na Ukrainę.
Karty informacyjne o krajach członkowskich (ang.) >>>
Rekomendacje sieci CONCORD i Grupy Zagranica:
- Pomoc powinna trafiać na realną walkę z ubóstwem i być przekazywana głównie w formie dotacji lub bardzo tanich, preferencyjnych pożyczek, a nie rynkowych kredytów.
- Precyzyjne mierzenie i raportowanie pomocy ukierunkowanej na walkę z ubóstwem i nierównościami oraz przyjęcie wiążących wskaźników postępu.
- Opracowanie jasnych harmonogramów odwrócenia cięć i osiągnięcia zobowiązań na poziomie co najmniej 0,7% DNB na ODA ogółem oraz 0,15%–0,20% DNB dla krajów LDC do 2030 roku.
- Wprowadzenie limitów na koszty zawyżające budżety ODA jako pierwszego kroku do ich stopniowego całkowitego wykluczenia i zapewnienia przejrzystości sprawozdawczej.
- Oparcie działań ODA na priorytetach krajów partnerskich oraz wzmocnienie demokratycznego zarządzania współpracą rozwojową.
CONCORD to europejska konfederacja organizacji pozarządowych działających w obszarze współpracy rozwojowej zrzeszająca 58 organizacji członkowskich ze wszystkich krajów członkowskich UE. CONCORD jest głównym partnerem instytucji UE w kwestiach polityki współpracy rozwojowej.
Od 2005 r. CONCORD publikuje coroczne raporty AidWatch, których celem jest monitorowanie ilości i jakości oficjalnej pomocy rozwojowej UE. W Polsce jedynym członkiem sieci CONCORD jest Grupa Zagranica, działająca od 20 lat, federacja obecnie 62 organizacji pozarządowych zaangażowanych we współpracę rozwojową, pomoc humanitarną i edukację globalną.
Udział Grupy Zagranica w pracach nad raportem CONCORD jest jednym z działań w ramach projektu “Rozwój Grupy Zagranica – wzmocnienie organizacji społecznych zaangażowanych we współpracę rozwojową” finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach rządowego programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.
